Wat is een latei? Soorten lateien

Wat doet een latei in een muur?

Een latei is een balk die boven een opening in een muur ligt en het metselwerk daarboven draagt. Boven een raam, een deur of een doorgang kan het metselwerk niet zomaar in de lucht blijven hangen. De latei overbrugt de opening en brengt het gewicht over naar de muurdelen links en rechts, zodat er niets op het kozijn of in de opening terechtkomt.

Het is een van de oudste bouwonderdelen die er zijn. In oude bouwbeschrijvingen heet de latei een ingemetselde draagsteen, omdat hij ooit letterlijk een lange steen was die in het metselwerk werd opgenomen. Dat principe is nooit veranderd, alleen het materiaal wel. Een latei in metselwerk kan vandaag van staal, beton, kalkzandsteen of hout zijn, en in oude gevels komt u hem nog tegen in natuursteen of als gemetselde boog.

Ontbreekt de latei of is hij te licht, dan zoekt het gewicht een andere weg. Het metselwerk zakt richting de opening, er ontstaan scheuren vanaf de bovenhoeken en ramen en deuren gaan klemmen.

Een latei laten plaatsen?

Vraag vrijblijvend een offerte aan voor uw project.

Vraag een offerte aan

Van welk materiaal is een latei gemaakt?

Lateien bestaan in verschillende materialen, en welke er in een muur zit hangt af van het bouwjaar, het soort muur en het gewicht dat erop rust. De drie die u vandaag het meest tegenkomt zijn staal, beton en stalton.

Stalen latei

Een stalen latei is een profiel van staal, vaak een hoeklijn of een samengesteld profiel, dat veel gewicht draagt bij een geringe hoogte. Daardoor is staal de gebruikelijke keuze bij bredere openingen, bij draagmuren en bij verbouwingen waar weinig ruimte is tussen de opening en de vloer erboven. In gevels wordt het profiel behandeld tegen roest.

Betonlatei

Een betonlatei is een prefab balk van gewapend beton die tijdens het metselen op hoogte wordt gelegd. Beton is sterk, voordelig en direct beschikbaar in vaste lengtes, wat het de standaard maakt boven gewone raam en deuropeningen in nieuwbouw. Het element is wel hoger en zwaarder dan een stalen profiel met dezelfde draagkracht.

Stalton latei

Een stalton latei is een lage latei van baksteenschalen met beton en wapening erin. Hij is niet zelfdragend, maar werkt samen met een aantal lagen metselwerk erboven. Daardoor valt hij weg in de gevel en is hij geschikt voor lichte situaties, zoals een binnenmuur of een opening waar geen vloer op rust.

Houten en stenen lateien in oudere woningen

In woningen van voor de oorlog zitten vaak lateien die vandaag niet meer worden toegepast. Ze doen nog steeds hun werk, maar vragen bij een verbouwing wel om aandacht.

Houten latei

Een houten latei is een balk van eiken of grenen die aan de binnenzijde van een gevel boven een opening ligt. In negentiende-eeuwse en vroeg twintigste-eeuwse woningen is dit heel gewoon. Hout is sterk genoeg voor een standaard raam of deur, maar werkt onder invloed van vocht en kan in een gevel na tientallen jaren inrotten. Een doorgezakte houten latei is een veelvoorkomende oorzaak van scheuren boven een kozijn in een oud huis.

Natuurstenen latei

Een stenen latei van hardsteen of zandsteen komt voor in monumentale en statige panden, vaak zichtbaar als sierelement boven het kozijn. Natuursteen is sterk op druk maar breekt bij te grote overspanning, waardoor deze lateien vrijwel altijd boven smalle openingen zitten. Bij een verbouwing blijft de stenen latei meestal behouden en wordt er zo nodig een stalen profiel achter geplaatst.

Latei in kalkzandsteen en metselwerk

Soms is de latei gemaakt van hetzelfde materiaal als de muur zelf, of is er geen losse latei maar draagt het metselwerk de opening zelf.

Latei in kalkzandsteen

Voor binnenmuren van kalkzandsteen bestaan prefab lateien van gewapend kalkzandsteen in dezelfde maatvoering als de blokken. Zo'n latei kalkzandsteen sluit naadloos aan op het metselwerk en kan direct worden gestuukt. Ze zijn bedoeld voor lichte tot gemiddelde belasting. Rust er een vloer op de muur, dan wordt doorgaans alsnog gekozen voor beton of staal.

Gemetselde latei en rollaag

Een baksteen latei, ook wel metsel latei genoemd, is een rij stenen die boven de opening rechtop of op zijn kant is gemetseld. Dit noemen we een rollaag of een strek. In een gevel is dat vaak alleen een afwerking met een echte latei erachter, maar bij smalle openingen in oude muren draagt de rollaag de opening soms zelf. Dat werkt alleen zolang het metselwerk erboven onaangetast blijft. Wordt de opening verbreed, dan is een losse latei nodig.

Hoe lang moet een latei zijn?

De lengte van een latei is niet de breedte van de opening. De balk moet aan beide zijden een stuk op het metselwerk rusten om het gewicht te kunnen afdragen, en die oplegging telt bij de maat op.

Langer dan de opening

Als vuistregel rust een latei aan weerszijden minimaal vijftien centimeter op de muur, en bij bredere openingen meer. Een deuropening van negentig centimeter vraagt dus om een latei van ruim een meter twintig. Bij een spouwmuur komen er bovendien twee lateien, één voor het binnenblad en één voor het buitenblad, die elk hun eigen lengte hebben.

Een latei van 3 meter

Een latei 3 meter is ongeveer de bovengrens van wat als standaardelement beschikbaar is, en bij die maat verandert de afweging. Een betonlatei van die lengte is zwaar en hoog, en een opening van ruim tweeënhalve meter draagt meestal meer dan alleen wat metselwerk. In de praktijk wordt bij deze overspanning vaak gekozen voor een stalen profiel dat door een constructeur is berekend, en bij nog bredere openingen spreken we niet meer van een latei maar van een stalen balk.

Een latei kopen: waar let u op?

Wie een latei wil kopen, komt bij de bouwmaterialenhandel vaste lengtes en hoogtes tegen. De juiste keuze hangt echter niet alleen af van de maat, maar ook van wat erop rust. Zit de opening in een dragende muur, dan ligt het profiel vast in de berekening en koopt u pas nadat die er is. Bij een niet dragende binnenmuur en een standaard opening volstaat een prefab element met voldoende oplegging.

Welke latei zit er in uw muur?

Bij een verbouwing wilt u weten wat er boven een bestaande opening zit, zeker als die opening groter wordt. Het bouwjaar geeft meestal de eerste aanwijzing.

Vooroorlogse woningen

In woningen van voor 1940 zit aan de binnenzijde vaak een houten latei, met in de gevel een rollaag of een strek. Bij statige panden kan dat een natuurstenen latei zijn. De bouwtekening is zelden nog beschikbaar, dus de latei wordt pas zichtbaar als het stucwerk rond de opening wordt verwijderd.

Naoorlogse bouw

Vanaf de jaren vijftig verschijnen betonlateien en stalton lateien, en in binnenmuren van kalkzandsteen de bijpassende kalkzandsteen latei. In gevels vanaf de jaren zeventig is een stalen hoeklijn boven het kozijn gebruikelijk. Van deze woningen is bij de gemeente vaak nog een tekening op te vragen waarop de lateien staan aangegeven.

Scheuren boven het kozijn

Een scheur die schuin vanaf de bovenhoek van een raam of deur omhoog loopt, of een kozijn dat klemt zonder duidelijke reden, wijst vaak op een latei die doorzakt of is aangetast. Bij een houten latei is dat meestal rot, bij een stalen latei roest die het metselwerk omhoog drukt. In die gevallen is het verstandig de latei te laten beoordelen voordat de schade groter wordt.

Een latei laten plaatsen of vervangen

Welke latei het ook wordt, het plaatsen ervan is werk waarbij de voorbereiding het resultaat bepaalt. Het gewicht boven de opening moet worden opgevangen voordat de muur opengaat, en de nieuwe latei moet precies op hoogte en met voldoende oplegging worden gesteld.

Een nieuwe opening in een muur

Komt er een nieuwe deur, een breder raam of een doorgang tussen twee ruimtes, dan hoort daar een nieuwe latei bij. Bij een dragende muur gaat daar een constructieberekening aan vooraf, die bepaalt welk profiel de belasting overneemt. Het plaatsen van een latei omvat dan het tijdelijk stempelen, het zagen van de opening, het stellen van het profiel en het herstel van het metselwerk.

Een bestaande latei met schade

Is de latei die er zit doorgezakt, verrot of verroest, dan moet hij eruit zonder dat het metselwerk erboven meekomt. Het vervangen van een latei vraagt daardoor om dezelfde zorgvuldigheid als het plaatsen van een nieuwe, met als extra stap het gecontroleerd verwijderen van het oude profiel. Bij lichte schade kan herstel soms volstaan, maar dat wordt ter plaatse beoordeeld.

Lateien en constructief werk door De Kruif Sloopwerken

Een latei is een klein onderdeel met een grote functie. Of het nu gaat om een houten balk in een oude gevel, een betonlatei in een binnenmuur of een stalen profiel boven een brede doorgang, de latei bepaalt of het metselwerk boven de opening blijft staan. De keuze voor het juiste materiaal en de juiste lengte volgt uit de muur, de opening en wat erop rust.

De Kruif Sloopwerken is een vakkundig sloopbedrijf voor grote en kleine projecten in heel Nederland, gespecialiseerd in het verwijderen van draagmuren en het plaatsen van staalconstructies, stalen balken en lateien. Wij verzorgen de constructieberekening, het openen van de muur en het plaatsen of vervangen van de latei in één traject. Met ruim acht jaar ervaring, eigen vakmensen en geavanceerd materieel werken wij nauwkeurig en veilig. Bewerkte materialen worden afgevoerd en de werklocatie wordt bezemschoon achtergelaten. Vraag vrijblijvend een offerte aan en wij denken graag met u mee.

Een latei laten plaatsen of vervangen?

Vraag vrijblijvend een offerte aan voor uw project.

Vraag een offerte aan

Waarom De Kruif sloopwerken?

Jarenlange ervaring met sloopwerken

Wij staan bekend om onze betrouwbaarheid

Ons team bestaat uit goed opgeleide en ervaren professionals

Wij werken nauw samen met jou om ervoor te zorgen dat we de sloopwerkzaamheden naadloos integreren in je planning en andere projectvereisten.

Bij 'De Kruif Sloopwerken' staat de klant centraal. We luisteren naar jouw wensen, behoeften en specifieke eisen.

Wij komen onze afspraken na en leveren kwalitatief hoogwaardig werk binnen de afgesproken deadlines..

Start met jou project

Wat is een latei?