Wat is een stalton latei en hoe plaatst u hem?

Wat is een stalton latei?

Een stalton latei is een geprefabriceerde latei die bestaat uit een U-vormig element van gebakken klei, gevuld met voorgespannen beton. Onderin zitten de spandraden die de trekkrachten opnemen, en de gebakken rand aan de buitenzijde zorgt voor een goede hechting op het metselwerk en op het stucwerk dat er later tegenaan komt. Het element wordt tijdens het metselen meegenomen, waardoor er geen bekisting nodig is.

Stalton is oorspronkelijk een merknaam. In de praktijk wordt de term breder gebruikt voor dit type product, dat bouwkundig ook wel baksteenlatei of voorgespannen keramische latei heet. Wie stalton lateien bestelt, komt die benamingen door elkaar tegen, terwijl het in de kern om hetzelfde principe gaat.

Het verschil met een gewone betonlatei zit niet alleen in het materiaal, maar in de manier waarop de constructie werkt. Dat is meteen het belangrijkste punt om te begrijpen voordat u ermee aan de slag gaat.

Advies over uw sloopwerkzaamheden?

Vraag vrijblijvend een offerte aan voor uw bouwproject.

Vraag een offerte aan

Waarom een staltonlatei alleen niet draagt

Dit is het punt waarop een staltonlatei zich onderscheidt van elke andere latei. Het element draagt op zichzelf niets. Het vormt samen met het metselwerk dat er direct bovenop wordt aangebracht één constructie, en pas dat geheel neemt de belasting op. In de bouw heet dat een composiet latei: een prefab deel uit de fabriek en een deel dat op de bouwplaats wordt gemaakt, die samen moeten werken.

De latei neemt de trekkrachten op

Een balk die belast wordt, buigt door. Aan de onderzijde ontstaat trek, aan de bovenzijde druk. Beton is sterk op druk maar zwak op trek, en daarom zitten de voorgespannen strengen onderin de staltonlatei. Zij nemen die trekkrachten voor hun rekening. Tijdens het metselen heeft het element daarnaast een tweede functie: het dient als onderslag waarop de volgende lagen worden aangebracht, zodat er geen bekisting nodig is.

Het metselwerk erboven neemt de druk op

De drukzone zit niet in de latei zelf maar in de lagen metselwerk of beton die er direct op komen. Hoeveel lagen dat zijn, hangt af van de overspanning en de belasting en staat in de tabellen van de leverancier. Die lagen moeten volledig in de mortel liggen en één geheel vormen met het element eronder, want anders werkt de constructie niet zoals bedoeld. Om diezelfde reden mogen er in de samenwerkende lagen geen dilatatievoegen of lateislabben worden toegepast, omdat die de samenhang juist onderbreken.

Waar wordt een staltonlatei toegepast?

Staltonlateien worden vooral toegepast boven deur- en raamopeningen in binnenmuren van metselwerk. Ze zijn populair bij metselaars omdat ze meelopen met het werk: de latei wordt op hoogte gelegd en het metselen gaat er direct overheen, zonder bekisting en zonder wachttijd op de bouwplaats.

De gebakken rand is daarbij een praktisch voordeel. Pleisterwerk hecht daar beter op dan op glad beton, waardoor de kans op scheurvorming langs de onderrand kleiner is. In renovaties komen stalton lateien om dezelfde reden veel voor, bijvoorbeeld bij het maken of vergroten van een opening in een bestaande muur die daarna wordt gestuukt.

Afmetingen en uitvoeringen

Staltonlateien zijn laag van bouw, doorgaans zo'n zes centimeter hoog, omdat de werkelijke constructiehoogte pas ontstaat met het metselwerk erboven. De breedte sluit aan op de muurdikte en is verkrijgbaar in enkele vaste maten, van ongeveer negen tot twintig centimeter.

De lengtes lopen van kleine openingen tot enkele meters, waarbij bij grotere overspanningen zwaardere uitvoeringen met meer strengen worden toegepast. Welke combinatie van lengte, breedte en aantal metselwerklagen u nodig heeft, staat in de tabellen van de fabrikant en hangt af van de overspanning en de belasting. Tussenmaten zijn meestal alleen op bestelling leverbaar, dus houd rekening met levertijd.

Stalton latei plaatsen: zo gaat dat in zijn werk

Het plaatsen zelf is eenvoudiger dan bij de meeste lateien, maar de volgorde luistert nauw. U metselt tot op de gewenste hoogte van de opening, legt de latei op een mortelbed met het beton naar boven gericht en gaat daarna direct verder met metselen. Het element wordt vooraf goed natgemaakt, zodat de balk en de lagen erboven één geheel vormen in plaats van twee losse delen.

Oplegging en mortelbed

Beide uiteinden moeten in een cementmortelbed rusten en ver genoeg op het metselwerk liggen. De gebruikelijke opgave is vijftien centimeter oplegging bij een dagmaat tot twee meter en twintig centimeter daarboven. Een staltonlatei is dus altijd flink langer dan de opening zelf, en wie de lengte kiest op basis van de dagmaat komt structureel tekort. Leveranciers adviseren daarnaast om het element op oplegvilt of folie te leggen.

Ondersteunen tijdens de verharding

Zolang de mortel niet is uitgehard, is de constructie er nog niet en draagt de latei het metselwerk erboven niet. Daarom wordt er tijdens het werk tijdelijk gestut, met stutten op onderlinge afstanden van ongeveer een meter en bij grotere lengtes ook centraal onder het midden. Die ondersteuning gaat er pas uit als het metselwerk voldoende is verhard. Te vroeg ontstempelen is de meest gemaakte fout bij stalton lateien plaatsen, en de schade daarvan wordt vaak pas later zichtbaar in de vorm van scheuren.

Een staltonlatei bij een verbouwing of doorbraak

Juist doordat de constructie uit twee delen bestaat, vraagt een bestaande staltonlatei bij een verbouwing extra aandacht. Het metselwerk direct boven de latei is geen gewone muur maar de drukzone van de balk. Wordt daar een sparing in gemaakt, een leidingsleuf gefreesd of een deel van weggehaald, dan verdwijnt de helft van de constructie terwijl de latei zelf onaangetast lijkt. Van buitenaf is daar niets van te zien, want alles zit onder het stucwerk.

Datzelfde speelt bij het verbreden van een opening. De aanwezige latei is berekend op de oude dagmaat en op een bepaald aantal lagen erboven, dus die is voor een grotere overspanning per definitie te licht. Vervangen is dan de enige route. Wie een draagmuur laat verwijderen waarin zo'n latei zit, neemt de hele opbouw mee in de nieuwe constructie en vangt de belasting op met een profiel dat op zichzelf draagt.

Staltonlatei, betonlatei of stalen latei?

De keuze hangt af van de situatie en van het moment waarop u werkt. Een staltonlatei is aantrekkelijk wanneer er toch gemetseld wordt, want dan loopt hij mee met het werk en is er geen bekisting nodig. Het nadeel is dat de constructie pas compleet is als het metselwerk erboven is verhard, wat betekent dat u moet stutten en wachten.

Een betonlatei draagt direct na plaatsing en is daarmee praktischer wanneer er niet doorgemetseld wordt. Een stalen latei wint zodra de overspanning groter wordt of de belasting toeneemt, omdat staal veel draagkracht levert bij een klein profiel en zich op maat laat maken. Bij het weghalen van een hele muur is geen van deze varianten nog aan de orde en komt er een stalen balk in.

Lateien en constructief werk

Een staltonlatei is een doordacht product, maar het werkt alleen wanneer het als geheel wordt behandeld. De latei, het metselwerk erboven, de oplegging en de tijdelijke ondersteuning horen bij elkaar. Valt een van die onderdelen weg, tijdens de uitvoering of jaren later bij een verbouwing, dan doet de constructie niet meer wat er bij de bouw is bedacht. Twijfelt u over wat er boven uw opening zit, dan geeft een opname op locatie daar het snelste duidelijkheid over.

De Kruif Sloopwerken is een vakkundig sloopbedrijf voor grote en kleine projecten in heel Nederland, gespecialiseerd in het verwijderen van draagmuren en het bijbehorende constructieve werk. Wij verzorgen het openen van de muur, de constructieberekening en het plaatsen van de latei in één traject. Met ruim acht jaar ervaring, eigen vakmensen en geavanceerd materieel werken wij voor particulieren, aannemers, bedrijven, gemeenten en woningbouwverenigingen. Bewerkte materialen worden afgevoerd en de werklocatie wordt schoon achtergelaten. Vraag vrijblijvend een offerte aan en wij denken graag met u mee.

Een latei laten plaatsen?

Vraag vrijblijvend een offerte aan voor uw project.

Vraag een offerte aan

Waarom De Kruif sloopwerken?

Jarenlange ervaring met sloopwerken

Wij staan bekend om onze betrouwbaarheid

Ons team bestaat uit goed opgeleide en ervaren professionals

Wij werken nauw samen met jou om ervoor te zorgen dat we de sloopwerkzaamheden naadloos integreren in je planning en andere projectvereisten.

Bij 'De Kruif Sloopwerken' staat de klant centraal. We luisteren naar jouw wensen, behoeften en specifieke eisen.

Wij komen onze afspraken na en leveren kwalitatief hoogwaardig werk binnen de afgesproken deadlines..

Start met jou project

Stalton latei: hoe werkt hij en waar moet u op letten?