Een raam in een bestaande muur maken: mag dat en wanneer kan het?

De plek waar u een raam in muur wilt, wordt meestal gekozen op wat er van binnen mooi uitkomt. Er spelen echter een paar praktische zaken die de keuze kunnen verschuiven. In de muur lopen doorgaans elektra, soms waterleidingen en bij een buitenmuur ook ventilatiedoorvoeren. Die moeten worden omgelegd voordat er iets uit gaat, en dat is op de ene plek eenvoudiger dan op de andere.

Daarnaast telt de afstand tot de hoeken van het gebouw en tot bestaande openingen. Een opening vlak bij een hoek of direct boven een ander raam laat te weinig muurwerk over om de belasting naar beneden af te dragen. Ook de aansluiting op de vloer speelt mee wanneer het raam laag doorloopt. Kijk ten slotte naar wat er aan de andere kant van de muur zit, want een raam op de plek van de meterkast of de trap is snel bedacht en lastig uit te voeren.

Een onderdeel dat regelmatig wordt vergeten, is het burenrecht. Het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat u binnen twee meter van de erfgrens geen ramen of balkons mag maken die uitzicht geven op het naburige erf, tenzij de eigenaar daarvoor toestemming geeft. Die regel staat volledig los van de vergunning, dus een gemeente die uw plan goedkeurt zegt daarmee niets over de positie van uw buurman.

Er is wel ruimte binnen die regel. Een venster dat vaststaat en ondoorzichtig is, bijvoorbeeld met matglas of glasbouwstenen, laat licht door zonder uitzicht te geven en is daarmee wel toegestaan. Ook kunnen buren onderling schriftelijk afspraken maken. Wilt u een raam in muur laten plaatsen dicht bij de erfgrens, bespreek het dan vooraf en leg de afspraak vast. Wij zijn geen juristen, dus laat u bij twijfel over uw eigen situatie adviseren.

De eerste denkfout is dat vergunningvrij aan de achtergevel betekent dat er verder niets speelt. Dat gaat alleen over het aanzien van het gebouw en zegt niets over de constructie eronder. De tweede is dat de dikte van de muur uitsluitsel geeft over de vraag of hij draagt, terwijl een dunne muur constructief kan zijn en een dikke muur soms alleen zichzelf draagt.

De derde is de volgorde. Het kozijn wordt besteld voordat duidelijk is wat er mag en wat er constructief mogelijk is, en dan blijkt de maat achteraf niet te kloppen. Een vierde misvatting is dat het vergroten van een bestaand raam eenvoudiger zou zijn dan een nieuwe opening. De aanwezige opvang is berekend op de oude maat en is voor een bredere opening per definitie te licht, dus die moet er hoe dan ook uit.

Niet elk raam zit in een gevel. Een binnenraam tussen twee ruimten, bijvoorbeeld om daglicht in een gang of een keuken te krijgen, komt steeds vaker voor. Constructief geldt daar hetzelfde principe: draagt de wand, dan is er opvang en een berekening nodig, en draagt hij niet, dan blijft het bij eenvoudig werk. Het verschil zit vooral in de regels, want een binnenraam verandert het aanzien van het gebouw niet en de gemeente kijkt dan alleen naar de constructie.

Bij een raam in de gevel komt er een laag bij die binnen niet speelt: de muur moet water en wind blijven keren. De opening krijgt een waterkerende laag, de aansluiting op het kozijn moet luchtdicht en er mag geen koudebrug ontstaan waar de opvang de isolatie doorsnijdt. Die detaillering is geen afwerking achteraf maar hoort in het plan te zitten.